Het profiel is de vorm van de doorsnede
Als u een lijst doorzaagt, ziet u het profiel: de vorm van het hout of metaal in doorsnede. Vlak, hol, bol, getrapt of L-vormig — die vorm bepaalt hoe de lijst het licht vangt en hoeveel aandacht hij zelf vraagt.
Een vlak profiel is neutraal en verdwijnt. Een hol profiel trekt het oog naar binnen, richting het beeld, en werkt daarom goed bij kleine formaten. Een bol of geprofileerd exemplaar doet het omgekeerde en gaat concurreren met wat erin zit.
De baklijst: het beeld zweeft
Bij een baklijst — ook wel schaduwlijst — zit het werk verzonken in een bak, met een spleet van een halve tot een hele centimeter tussen het werk en de lijst. Die schaduwlijn maakt dat het beeld los lijkt te staan.
Het werkt uitstekend bij canvas, dibond en houten panelen, waar geen glas voor hoeft. Bij een gewone afdruk op papier is het lastiger, want dan moet het vel op een drager gemonteerd zijn — en die montage is meestal onomkeerbaar.
Breedte in verhouding tot het formaat
Een gangbare verhouding is: hoe groter het beeld, hoe breder het profiel mag zijn. Bij een foto van dertien bij achttien is anderhalve centimeter al veel; bij zeventig bij honderd oogt drie tot vijf centimeter juist vanzelfsprekend.
In twijfelgevallen kiest u smaller. Een te smalle lijst valt niemand op, een te brede is het eerste wat mensen zien.
Sponninghoogte: het maatje dat wordt vergeten
In de lijst zit een sponning, de inspringing waar glas, passe-partout, werk en achterwand in vallen. Als die te ondiep is, past het pakket er niet in en staat de achterwand bol.
Reken uw pakket op: glas van twee millimeter, passe-partout van anderhalve tot twee millimeter, het werk, en een achterwand van twee tot drie millimeter. U komt dan al snel op zeven millimeter, en met een dubbele passe-partout op tien. Controleer of de lijst dat aankan voordat u hem koopt.
Wat het beeld nodig heeft
Een druk beeld met veel kleur en detail vraagt rust in de lijst: vlak, smal, één tint. Een rustige zwart-witfoto verdraagt juist meer profiel, omdat er in het beeld zelf niets concurreert.
En kijk naar de randen van het beeld. Loopt het beeld tot in de hoeken door met donkere partijen, dan heeft het lucht nodig — een passe-partout, of een lijst met wat meer diepte.
De hoek verraadt de kwaliteit
Kijk bij elke lijst als eerste naar het verstek: de hoek van vijfenveertig graden. Sluit hij helemaal, of ziet u een haarlijn of een vulling?
Bij een goede houten lijst zijn de hoeken gedeuveld of onderdeukt en blijft de naad dicht als het hout werkt. Bij aluminium zit er een hoekstuk in dat het profiel op spanning trekt. Beide zijn te zien zonder de lijst uit elkaar te halen — zie ook hout, aluminium of kunststof.
Veelgestelde vragen
- Wat is een baklijst?
- Een lijst waarin het werk verzonken zit met een spleet ertussen, waardoor het beeld lijkt te zweven. Gebruikelijk bij canvas en panelen, lastiger bij papier.
- Hoe breed mag een lijst zijn?
- Grofweg meebewegend met het formaat: anderhalve centimeter bij een kleine foto, drie tot vijf bij een grote. Bij twijfel smaller kiezen.
- Wat is de sponning?
- De inspringing in de lijst waar glas, passe-partout, werk en achterwand in vallen. Te ondiep en het pakket past niet; reken op zeven tot tien millimeter.